काठमाडौँ । नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनको तयारी तीव्र भइरहेका बेला पार्टीको वैधानिकता र नेतृत्वसँग जोडिएको विवाद पनि चर्चामा छ । कांग्रेसभित्र सभापति गगनकुमार थापा र पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा पक्षबीच फरक धार देखिँदै आए पनि पार्टीले भने आफ्नो वैधानिकता स्पष्ट रहेको र महाधिवेशन निर्धारित प्रक्रियाअनुसार अघि बढिरहेको जनाएको छ ।
कांग्रेसका कार्यवाहक मुख्यसचिव कृष्ण दुलालले विशेष महाधिवेशनबाट निर्वाचित कार्यसमितिलाई निर्वाचन आयोगले मौजुदा कानुनबमोजिम अध्यावधिक गरिसकेको र आयोगको अभिलेखमा पार्टी सभापति गगनकुमार थापा रहेको बताएका छन् । उनका अनुसार उक्त विषयलाई सर्वोच्च अदालतको डिभिजन बेञ्चले समेत वैधानिकता दिइसकेको छ ।
महाधिवेशनको तयारी, पार्टीको वैधानिकता, तल्लो तहका अधिवेशन तथा प्रतिनिधि व्यवस्थापनलगायतका विषयमा कुराकानी गर्दै दुलालले कांग्रेसभित्र देखिएको प्रतिस्पर्धालाई पार्टी विभाजनको रूपमा नभई आन्तरिक लोकतान्त्रिक अभ्यासका रूपमा बुझ्नुपर्ने बताए ।
बाढी, पहिरो तथा प्राकृतिक प्रकोपका कारण महाधिवेशन प्रतिनिधिको निर्वाचन कार्यतालिकामा केही हेरफेर गरिएको उनले जानकारी दिए । नयाँ कार्यतालिकाअनुसार असोज १६ र १७ गते महाधिवेशन प्रतिनिधिको नाम दर्ता हुनेछ ।
असोज १८ गते दिउँसो २ बजे काठमाडौंको खुलामञ्चमा महाधिवेशनको औपचारिक उद्घाटन गर्ने तयारी गरिएको दुलालले बताए । उनका अनुसार असोज १९, २० र २१ गते बन्दसत्र सञ्चालन हुनेछ भने असोज २१ गते मध्याह्नपछि निर्वाचनका प्रारम्भिक कार्यक्रम सुरु गरिनेछ । असोज २२ गते मतदान सम्पन्न गर्ने कार्यतालिका रहेको उनले जानकारी दिए ।
‘वैधानिकताको विषय स्पष्ट छ’
कांग्रेसको महाधिवेशनलाई लिएर पार्टीको वैधानिकता र नेतृत्वको विषयमा विभिन्न चर्चा भइरहेका बेला दुलालले निर्वाचन आयोगको अभिलेखलाई आधार बनाएर पार्टीको वर्तमान संरचना वैधानिक रहेको दाबी गरे ।
उनले विशेष महाधिवेशनबाट निर्वाचित कार्यसमितिलाई निर्वाचन आयोगले मौजुदा कानुनअनुसार अध्यावधिक गरिसकेको बताए । आयोगको अभिलेखमा गगनकुमार थापा पार्टी सभापति रहेको र सर्वोच्च अदालतको डिभिजन बेञ्चले समेत त्यसलाई वैधानिकता दिएको उनको भनाइ छ ।
वडा तहदेखि नै देखियो प्रतिस्पर्धा
महाधिवेशनको तयारीसँगै कांग्रेसका तल्लो तहका अधिवेशनमा समेत प्रतिस्पर्धा तीव्र देखिएको छ । दुलालका अनुसार ६ हजार ७४३ वटा वडा तथा ७५३ वटै पालिकामा अधिवेशन सम्पन्न भइसकेको छ ।
पालिका तहका सभापतिहरू पदेन महाधिवेशन प्रतिनिधि हुने व्यवस्थाले कार्यकर्तामा थप उत्साह पैदा गरेको दुलालले बताए ।
विभिन्न तहमा प्यानल बनाएर भइरहेको प्रतिस्पर्धालाई पार्टीभित्रको स्वाभाविक आन्तरिक लोकतान्त्रिक अभ्यासका रूपमा लिनुपर्ने दुलालको भनाइ छ ।
बाहिरबाट हेर्दा कांग्रेसभित्र फरक–फरक धार देखिए पनि पार्टीका नेता तथा कार्यकर्ताले भने आफूहरू एउटै पार्टीभित्र रहेको र आन्तरिक प्रतिस्पर्धालाई लोकतान्त्रिक प्रक्रियाकै रूपमा व्याख्या गर्दै आएका छन् । वडा, नगर, जिल्ला हुँदै प्रदेश तहसम्म देखिएको प्रतिस्पर्धाले आगामी महाधिवेशनमा नेतृत्वका लागि हुने भिडन्तलाई समेत चासोको विषय बनाएको छ ।
करिब ८ हजार प्रतिनिधि सहभागी हुने
कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनमा करिब ८ हजार महाधिवेशन प्रतिनिधि सहभागी हुने अनुमान गरिएको छ । उनीहरूको व्यवस्थापनका लागि मूल आयोजक समितिसहित १५–१६ वटा उपसमिति गठन गरिएको दुलालले बताए ।
महाधिवेशनमा सहभागी हुने प्रतिनिधिहरूको सहजताका लागि प्रत्येक प्रदेशबाट आवास, खाद्य तथा सूचना समितिमा सदस्यहरू राखिएको उनले जानकारी दिए ।
प्रतिनिधिहरूको होटल तथा बसोबासको विवरण वेबसाइटमार्फत उपलब्ध गराइएको छ । महाधिवेशन अवधिभर प्रतिनिधिहरूका लागि बिहानको खाजा, खाना, दिउँसोको चिया तथा बेलुकीको खानाको समेत व्यवस्था पार्टीले तोकेको स्थानमा गरिएको दुलालले बताए ।
नेतृत्वको प्रतिस्पर्धाले बढायो चासो
कांग्रेसको महाधिवेशन यसपटक नियमित संगठनात्मक प्रक्रिया मात्र नभई नेतृत्व र पार्टीको आगामी दिशाका कारण पनि चासोको विषय बनेको छ । एकातर्फ गगनकुमार थापा नेतृत्वको वर्तमान संरचना अघि बढिरहेको छ भने अर्कोतर्फ शेरबहादुर देउवा पक्षसँग जोडिएको राजनीतिक धार पनि सक्रिय देखिन्छ ।
यही कारण वडा र पालिका तहदेखि नै देखिएको प्रतिस्पर्धालाई कांग्रेसको आगामी नेतृत्वसँग जोडेर हेरिएको छ । तर पार्टीका जिम्मेवार पदाधिकारीहरूले भने यस्तो प्रतिस्पर्धालाई विभाजन नभई आन्तरिक लोकतन्त्रको अभ्यासका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएका छन् ।
अब महाधिवेशन प्रतिनिधिको नाम दर्ता, बन्दसत्र र निर्वाचनको प्रक्रिया अघि बढेसँगै कांग्रेसभित्रको नेतृत्व प्रतिस्पर्धा थप स्पष्ट हुँदै जानेछ । असोज १८ गते खुलामञ्चमा हुने उद्घाटनपछि महाधिवेशनको औपचारिक प्रक्रिया अघि बढ्नेछ भने असोज २२ गते हुने मतदानले नयाँ नेतृत्व चयनको प्रक्रिया टुंग्याउने तयारी कांग्रेसको छ । NNB
