काठमाडौँ । रिसाउनु स्वास्थ्यको लागि निकै हानिकारक हुन्छ भन्ने कुरा सामान्य रुपमा पनि सबैलाई थाहा हुन्छ । तर धेरै रिसाउनाले स्वास्थ्यमा के के हानि हुन्छ भन्ने विषयमा विज्ञ डाक्टरहरुले बताएका छन् । विज्ञहरुले रिसले सोचे भन्दा धेरै नोक्सानी हुने देखिएको छ । रिसले सम्पूर्ण शरीरलाई रोगी बनाउने खुलासा भएको छ । रिसले दिमाग मात्र होइन मुटु र पेटलाई पनि बिगार्छ । यसले दीर्घकालीन रोगहरूलाई जन्म दिन्छ ।

बाल्टिमोरको जोन हप्किन्स अस्पतालका कार्डियोलोजिस्ट डा. इलान शोर विटस्टेन भन्छन् – रिस वा निराशाले शरीरको न्यूरोहर्मोनल प्रणालीमा धेरै दबाब दिन्छ, जसले आपतकालीन अवस्था निम्त्याउन सक्छ । मृत्यु लामो समय सम्म हुन सक्छ । क्रोधले हाम्रो हृदय प्रणालीदेखि हाम्रो स्नायु प्रणालीसम्म सबैलाई असर गर्छ ।

ब्रोकन हार्ट सिन्ड्रोमका विशेषज्ञ डा. विटस्टेन भन्छन्– रिसले धमनीलाई साँघुरो पार्छ । यदि पहिले नै उच्च रक्तचाप वा उच्च कोलेस्ट्रोल जस्ता हृदय रोग छ भने, हृदयघात हुन सक्छ । डा. विटस्टेन भन्छन्- रिसले बीपी बढ्छ, स्नायु खुम्चिन्छ, पाचन कोशिकाहरू प्रतिरक्षा प्रणालीबाट बाहिरिन्छन् । यो सबै सँगै हुन्छ । यसले धमनीहरू अवरुद्ध गर्दछ ।

क्रोधित दिमागले सही निर्णय लिन सक्दैन । युनिभर्सिटी अफ शिकागोका मनोचिकित्सा र व्यवहार न्यूरोसाइन्सका प्राध्यापक डा. रोयस ली भन्छन्– कुनै खास कारणले उत्साहित हुँदा मस्तिष्कले पनि केही गर्न उत्प्रेरित गर्छ । ली भन्छन्- मानिसले रिसमा बोल्छ र गर्छ, जुन उसलाई मन पर्दैन । रिसले स्मरणशक्ति कमजोर बनाउँछ । कुनै कुरामा ध्यान केन्द्रित गर्न सकिन्न ।

भावना र पेट नजिकको सम्बन्ध छ । क्रोधका कारण ग्यास्ट्रोको समस्या हुन थाल्छ । खाना पच्दैन । कब्जियत सुरु हुन्छ। डाक्टर एटिनजिन भन्छन्– रिसमा पेटको मांसपेशी बढी सक्रिय हुन्छ । कहिलेकाहीँ आन्द्रा आफ्नो ठाउँबाट बाहिर निस्कन्छ। यसले पखाला निम्त्याउन सक्छ। कहिलेकाहीँ रिसका कारण पेट दुख्ने समस्या पनि हुन थाल्छ । कहिलेकाहीँ भोक रोकिन्छ ।

डा. विलियम बर्ग, क्लिनिकल मनोवैज्ञानिक र येल स्कूल अफ मेडिसिनका प्रोफेसर भन्छन्- रिसलाई रोक्न सधैं सम्भव छैन, तर हामी यसलाई कम गर्न सक्छौं । ध्यान, प्राणायाम गरेर आफूलाई फिट राख्नुहोस् र पर्याप्त निद्रा लिनुहोस् । यसले क्रोध कम गर्नेछ ।