काठमाडौं । नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको कुलपति नियुक्तिको विषय विवादित बनेको छ । प्रतिष्ठानको कुलपतिमा सरकारले विवादित साहित्यकार कुमार नगरकोटीलाई नियुक्त गरेको भन्दै चर्को विरोध भइरहेको हो । कतिपय साहित्यकारहरुले उनलाई ‘नैतिक पतन कुलपति’ कुलपतिको संज्ञा दिएका छन् । 

पूराना राजनीतिक दलहरूले आफ्ना आफन्त र आफू निकटहरूलाई राजनीतिक नियुक्ति गरेको भन्दै बालेन्द्र शाह नेतृत्वको सरकारले प्रतिष्ठानका सबै नियुक्ति खारेज गरेको थियो। यससँगै योग्य र क्षमता भएका व्यक्ति प्रज्ञाको नेतृत्वमा पुग्ने सबैको अपेक्षा थियो।

सरकारले ‘मेरिटोक्रेसी’ (योग्यता र क्षमता)का आधारमा राजनीतिक भागबण्डा अन्त्य गर्दै खुला प्रतिस्पर्धाबाट प्राज्ञ छनोट गर्ने दाबीसमेत गरेको थियो। सोही अनुरुप कुलपति आह्वानका लागि सूचना नै जारी गरिएको थियो।

तर, सरकारले योग्य व्यक्तिलाई ल्याउने भने पनि त्यसो हुन सकेन। आफैँलाई ’नैतिक पतन’ भएको व्यक्ति बताउने नगरकोटी कुलपतिमा नियक्त भएपछि यो आम चासोको विषय बनेको छ । 

नयाँ कु्लपति नगरकोटी चारित्रिक मात्र नभएर राजनीतिक रुपमा पनि राजनीतिक रुपमा अछुत छैनन्। नगरकोटी संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री खड्क राज पौडेल (गनेस)को चुनावी अभियानका क्रममा एक महिना खटिएका थिए। अहिले त्यसैको उपहारस्वरुप उनले कुलपति पद पाएको आरोप लाग्न थालेको छ ।

नैतिक पतनको आरोप

नगरकोटीले सामाजिक र नैतिक रुपमा पवित्र नभइकन आफैँलाई ‘नैतिक पतन’ भएको व्यक्ति बताएका थिए । वि.सं. २०७१ साल मंसिर १९ गतेको ‘शुक्रबार साप्ताहिक’ ले नगरकोटीको अन्तरवार्ता लिएको थियो। त्यहाँ नगरकोटीलाई तपाईंले गरेका पाप बताइदिनुहोस् न? जसले सामाजिक र नैतिक रुपमा तपाईंलाई पतन भएको देखाओस ? भन्दै प्रश्न गरिएको थियो।

उत्तरमा नगकोटीले भनेका थिए, ’मेरो पहिलो पाप बेश्यासँग यौन सम्पर्क भएको थियो। दोस्रो पाप मैले अर्काकी श्रीमतीसँग लामो समयसम्म यौन सम्पर्क राखेँ, तेस्रो पाप एउटी महिलासँग मैले काउलीबारीमा सम्भौग गरे। ती महिला ’कलगर्ल’ पनि होइनन्। कहिले नदेखेकी ती महिलासँग पहिलो भेटमै यौन सम्बन्ध राख्नु कुनै हालतमा सुन्दर कुरा होइन ।’

उनले सामाजिक र नैतिक रुपमा आफूलाई पतित भएको घोषणासमेत गरेका थिए। तर, तिनै व्यक्तिलाई व्यक्तिलाई संस्कृतिमन्त्री पौडेलले कुलपतिमा नियुक्त गरेसँगै सरकार र नगरकोटीको चर्को विरोध भइरहेको हो।

प्राज्ञिक थलोमा आफूलाई नैतिक रुपमा पतन भएको बताउने व्यक्तिलाई नै ल्याउँदा उनले कस्तो काम गर्लान्, कस्तो नैतिकता देखाउलान् भनेर साहित्यकारहरूले विरोध गरिरहेका छन्।

खेम थपलिया नामका फेसबुक प्रयोगकर्ताले नागरिक दैनिकको अनलाइन संस्करणमा नगरकोटीले आफैँले अन्तर्वार्ताका क्रममा भनेको ’म पापी हुँ’ शिर्षकको समाचार शेयर गर्दै लेखेका छन्, ’प्रज्ञाप्रतिष्ठानमा एउटा ’भयानक प्रतिक्रान्तिकारी’को इन्ट्री – लुसिफर कुलपति।’

अर्का विपी खनाल नामक फेसबुक प्रयोगकर्ताले त नगरकोटीका बारेमा आम प्रतिक्रिया नै मागेका छन्। उनले लेखेका छन्, ’एउटा अन्तरबार्तामा सार्वजनिक रूपमा आफू हदैसम्म अनैतिकतामा लिप्त भैसकेको स्वीकार गर्ने व्यक्ति प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा कुलपति बन्नुभएको छ। तपाईंको प्रतिक्रिया के होला?’

दीपकराज बराल नामक सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताले लेखेका छन्, ’प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा कुलपति? गीत नारायण गोपालले गाउनु भयो, दुर्गेशले पनि गाए! देवकोटाले मुनामदन लेख्नुभयो, निलोचोली सुवास घिसिङ्गले पनि लेखे! के दुर्गेश र सुवास गायक तथा साहित्यकार हुन् त? जुन ठाउँमा देशको संस्कृति तथा भाषा, साहित्यको संरक्षण, विकास गरिनु पर्ने, विद्वान साहित्यकार, भाषाविद्का पनि विज्ञ व्यक्ति प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा कुलपति नियुक्त्त गरिनु पर्नेमा संसारलाई देशको बेइजत गराउने गरि आफ्नै अन्तर्वार्तामा नैतिक, सामाजिकरुपमा पतित हुँ भन्ने कवुल गर्ने, स्वयमशिद्व सामाजिक चरित्रहीन व्यक्तिलाई प्रज्ञा प्रतिष्ठानको कुलपति बनाउनु कति जायज छ? सबैको ध्यान जाओस्!’

यसरी चरणवद्ध विरोध भइरहँदा सरकार भने मौन छ । केही समय लाग्ला गलत हुँदैन भन्दै प्रधानमन्त्रीले बालेन शाहले भाषण गरेका थिए। तर, सरकार श्रृंङ्खलावद्ध रुपमा एकपछि अर्को कमजोरी गर्दै गएको थुप्रै घटनाले प्रस्ट पारिरहेको छ। 

प्रधानमन्त्री बालेन आफैँ कलाकार र कवि हुन्। उनले ’अश्रु’ कविता सङ्ग्रह नै बजारमा ल्याएका छन्। संस्कृतिमन्त्री आफैँ साहित्यकार भएकाले यसपटक साहित्यिक क्षेत्रमा थुप्रै सुधारका काम हुने अपेक्षा गरिएको थियो। तर, यतिबेला ती सबै आसा निरासामा परिणत भएको सरोकारवालाहरुको भनाइ छ । प्राज्ञिक क्षेत्रमा नैतिकता पतन भएका मानिसको नियुक्तिले सरकारको मूल्यांकन र पारदर्शितामा नै प्रश्न उठ्न थालेको छ।

संस्कृतिमन्त्री पौडेल नै नैतिकताको घेरामा?

नगरकोटी मात्र होइन, संस्कृतिमन्त्री पौडेलले पनि कुनैबेला आफ्ना असोभनीय रहरका बारेमा नयाँ पत्रिका दैनिकमा एउटा आर्टिकल लेखेका थिए। वि. सं. २०७५ चैत २३ गते शनिबार मन्त्री पौडेलले ‘जोगी जीन्दगी’ नामक लेख नयाँ पत्रिका दैनिकमा प्रकाशित गरेका थिए। उक्त लेखमा उनले आफ्ना जीवनका इच्छाबारे प्रस्ट पारेका थिए। 

NNB